کیسه کلستومی چیست؟
کلستومی یک روش جراحی است که در آن بخشی از روده بزرگ (کولون) از طریق ایجاد یک دهانه روی دیواره شکم به بیرون هدایت میشود. این دهانه که استوما نام دارد، مسیر جدیدی برای خروج مدفوع فراهم میکند؛ به این معنا که مواد دفعی به جای عبور از مقعد، از طریق استوما از بدن خارج میشوند.
این جراحی زمانی انجام میشود که مسیر طبیعی دفع دچار انسداد، آسیب یا اختلال جدی شده باشد. بیماریهایی مانند سرطان کولون، ضربههای شدید شکمی، انسدادهای رودهای، عفونتهای پیشرفته یا برخی بیماریهای التهابی روده میتوانند از دلایل اصلی انجام کلستومی باشند. در بسیاری از موارد، کلستومی اقدامی حیاتی برای حفظ سلامت و حتی نجات جان بیمار محسوب میشود.
در جریان این عمل، جراح بخشی از کولون را از دیواره شکم خارج کرده و به پوست متصل میکند تا یک دهانه دائمی یا موقت ایجاد شود. بسته به شرایط بیمار و نوع بیماری، محل ایجاد استوما میتواند در قسمتهای مختلف روده بزرگ مانند کولون صعودی، عرضی یا سیگموئید باشد. انتخاب دقیق محل استوما اهمیت زیادی دارد و معمولاً پیش از جراحی، با در نظر گرفتن وضعیت نشسته و ایستاده بیمار، مناسبترین نقطه برای راحتی و عملکرد بهتر مشخص میشود.
هدف از انجام کلستومی ممکن است موقتی باشد؛ یعنی تا زمانی که بخش آسیبدیده روده بهبود پیدا کند. اما در برخی شرایط، کلستومی به صورت دائمی انجام میشود. در هر دو حالت، بیمار برای جمعآوری مواد دفعی از کیسه مخصوص کلستومی استفاده میکند که روی استوما قرار میگیرد.
اگر تأیید میکنی، در بخش بعدی میتوانیم وارد توضیح انواع کلستومی یا مستقیماً به سراغ بخش مرتبط با علت نشت کیسه کلوستومی برویم. قابل توجه میباشد که برای خرید پانسمان نوین، میتوانید به دسته مربوطه در سایت نیز مراجعه نمایید.
کلستومی به چند دسته تقسیم میشود؟
کلستومی را میتوان بر اساس محل ایجاد استوما در روده بزرگ و همچنین مدت زمان استفاده از آن دستهبندی کرد. هر کدام از این تقسیمبندیها نقش مهمی در نوع دفع، مراقبتهای بعد از عمل و حتی انتخاب نوع کیسه کلستومی دارند.
1. انواع کلستومی بر اساس محل ایجاد استوما
محل قرارگیری استوما روی شکم به بخشی از روده بزرگ که به سطح پوست هدایت میشود بستگی دارد. این موضوع مستقیماً بر قوام مدفوع و نحوه مدیریت کیسه کلستومی تأثیر میگذارد.
کلستومی صعودی (Ascending Colostomy)
در این نوع، استوما در سمت راست شکم ایجاد میشود. از آنجا که مواد دفعی هنوز بخش زیادی از مسیر روده را طی نکردهاند، معمولاً حالت نرم یا نیمهمایع دارند. به همین دلیل مراقبت از پوست اطراف استوما در این نوع اهمیت بیشتری دارد.
کلستومی عرضی (Transverse Colostomy)
استوما در قسمت میانی و بالای شکم قرار میگیرد. خروجی در این حالت اغلب شل یا مایع است، زیرا جذب آب در روده هنوز بهطور کامل انجام نشده است. این نوع کلستومی در بسیاری از موارد بهصورت موقت انجام میشود.
کلستومی نزولی (Descending Colostomy)
در این مدل، استوما در سمت چپ شکم ایجاد میشود. چون مواد دفعی تقریباً مسیر کامل روده بزرگ را طی کردهاند، مدفوع معمولاً سفتتر و شکلدارتر است و شباهت بیشتری به دفع طبیعی دارد.
کلستومی سیگموئید (Sigmoid Colostomy)
این نوع در بخش پایینی و سمت چپ شکم، در ناحیه سیگموئید روده بزرگ انجام میشود. ماده دفعی در این حالت کاملاً جامد بوده و از نظر قوام بسیار شبیه دفع طبیعی است.
کلستومی سیگموئید رایجترین نوع کلستومی روده بزرگ محسوب میشود، زیرا بیشترین شباهت را به عملکرد طبیعی بدن دارد و معمولاً مدیریت آن برای بیمار آسانتر است.
2. انواع کلستومی بر اساس مدت زمان استفاده
علاوه بر محل ایجاد، کلستومی از نظر ماندگاری نیز به دو دسته تقسیم میشود:
کلستومی موقت
در این حالت، استوما برای مدت مشخصی ایجاد میشود تا بخش آسیبدیده روده ترمیم شود. پس از بهبودی، با جراحی مجدد مسیر طبیعی دفع بازگردانده میشود (جراحی بستن کلستومی).
کلستومی دائمی
در شرایطی که امکان بازگرداندن عملکرد طبیعی روده وجود نداشته باشد، استوما بهصورت همیشگی باقی میماند.
علل ایجاد کلستومی
کلستومی زمانی انجام میشود که مسیر طبیعی دفع مدفوع از طریق مقعد دچار اختلال جدی شده باشد و امکان ترمیم فوری یا عملکرد طبیعی روده وجود نداشته باشد. در چنین شرایطی، ایجاد یک مسیر جایگزین برای خروج مواد دفعی میتواند از بروز عوارض خطرناک جلوگیری کرده و کیفیت زندگی بیمار را حفظ کند. مهمترین دلایل انجام عمل کلستومی عبارتاند از:
1. سرطانهای روده بزرگ
یکی از شایعترین دلایل ایجاد کلستومی، سرطان کولون یا رکتوم است. در برخی بیماران، بهویژه در مراحل پیشرفته بیماری یا پس از برداشتن بخش درگیر روده، لازم است برای عبور مدفوع یک استوما ایجاد شود. این کلستومی ممکن است موقت یا دائمی باشد.
2. بیماریهای مادرزادی دستگاه گوارش
برخی ناهنجاریهای مادرزادی مانند نبودن یا بسته بودن مقعد (آنورکتال مالفورماسیون) یا اختلالات تکاملی روده، باعث میشوند مسیر طبیعی دفع از بدو تولد وجود نداشته باشد یا عملکرد درستی نداشته باشد. در این موارد، کلستومی میتواند بخشی از روند درمانی باشد.
3. بیماریهای التهابی روده بزرگ
بیماریهایی مانند کرون و کولیت اولسراتیو در موارد شدید ممکن است باعث آسیب گسترده به دیواره روده شوند. زمانی که التهاب، خونریزی یا عوارض ناشی از این بیماریها کنترلناپذیر باشد، ایجاد کلستومی به کاهش علائم و محافظت از بخش آسیبدیده روده کمک میکند.
4. آسیبهای ناشی از ضربه به شکم
تصادفات شدید، جراحات نافذ یا ضربههای مستقیم به ناحیه شکم میتوانند باعث پارگی یا آسیب جدی به روده بزرگ شوند. در چنین شرایط اورژانسی، کلستومی اقدامی نجاتبخش برای جلوگیری از عفونت و عوارض خطرناک شکمی است.
5. انسداد روده
انسداد کامل یا شدید روده که مانع عبور مدفوع میشود، یکی دیگر از دلایل مهم انجام کلستومی است. این انسداد میتواند ناشی از تومور، چسبندگیهای پس از جراحی، پیچخوردگی روده یا تنگیهای التهابی باشد.
6. عوارض دیررس اشعهدرمانی
در برخی بیماران که برای درمان سرطانهای لگنی تحت رادیوتراپی قرار گرفتهاند، ممکن است ماهها یا حتی سالها بعد، آسیب به بافت روده ایجاد شود. در موارد شدید که عملکرد طبیعی روده مختل شود، کلستومی به عنوان یک راهکار درمانی مطرح میشود.
7. اختلالات دفع
برخی اختلالات مزمن مانند بیاختیاری شدید مدفوع یا یبوست مقاوم به درمان که به روشهای دیگر پاسخ نمیدهند، در شرایط خاص ممکن است نیاز به کلستومی داشته باشند تا بیمار بتواند زندگی روزمره خود را با کیفیت بهتری ادامه دهد.
درمان کلستومی چیست؟
در واقع کلستومی خود یک روش درمانی جراحی است که برای ایجاد مسیر جایگزین دفع انجام میشود. بنابراین وقتی از درمان کلستومی صحبت میکنیم، منظور نحوه انجام جراحی و در صورت امکان، بازگرداندن مسیر طبیعی روده (در کلستومیهای موقت) است.
روش جراحی کلستومی
عمل کلستومی به دو شیوه اصلی انجام میشود:
1. جراحی باز
در این روش، جراح یک برش نسبتاً بزرگ در خط وسط شکم ایجاد میکند تا به روده بزرگ دسترسی مستقیم داشته باشد. این روش معمولاً در شرایط اورژانسی یا زمانی که بیمار نیاز به بررسی گسترده داخل شکم دارد، انجام میشود.
2. جراحی لاپاروسکوپی
در روش لاپاروسکوپی، چند برش کوچک روی شکم ایجاد میشود و جراحی با استفاده از دوربین و ابزارهای ظریف انجام میگیرد. این روش تهاجم کمتری دارد، درد بعد از عمل کمتر است و دوره نقاهت معمولاً کوتاهتر خواهد بود.
انواع روشهای ایجاد استوما در کلستومی
بسته به شرایط بیمار و هدف درمان، جراح ممکن است یکی از روشهای زیر را انتخاب کند:
سکوستومی (Cecostomy)
این روش بهندرت انجام میشود و بیشتر برای کاهش فشار روده بزرگ در موارد انسداد کاربرد دارد. در این تکنیک، برشی کوچک در ناحیه سکوم (ابتدای روده بزرگ) ایجاد میشود و یک مسیر تخلیه موقت برای کاهش فشار داخل روده فراهم میگردد. به دلیل احتمال بروز عوارض، امروزه کمتر مورد استفاده قرار میگیرد.
کولوستومی انتهایی (End Colostomy)
در این روش، روده بزرگ در بخش مشخصی (معمولاً سیگموئید یا سکوم) بریده میشود. انتهای دیستال (پایینی) بسته شده و انتهای پروگزیمال (بالایی) به سطح پوست آورده میشود تا استوما تشکیل شود.
کولوستومی انتهایی، بهویژه در ناحیه سیگموئید، رایجترین نوع کلستومی دائمی محسوب میشود.
کولوستومی دو دهانهای (Double-Barrel Colostomy)
در این روش، هر دو انتهای روده (پروگزیمال و دیستال) به سطح پوست آورده میشوند و دو دهانه مجزا ایجاد میشود.
دهانه بالایی مواد دفعی را تخلیه میکند و دهانه پایینی ترشحات مخاطی بخش انتهایی روده را خارج میکند. این روش اغلب موقتی است و در برخی منابع نوعی لوپ کلستومی در نظر گرفته میشود.
کولوستومی لوپ (Loop Colostomy)
در این تکنیک، یک حلقه از روده بزرگ بدون قطع کامل، به سطح پوست آورده میشود و روی آن شکافی ایجاد میگردد تا مدفوع از طریق آن خارج شود. این روش بیشتر بهصورت موقت و برای محافظت از بخش تحت درمان روده استفاده میشود.
آیا کلستومی قابل بازگشت است؟
در صورتی که کلستومی موقت باشد، پس از بهبود بیماری زمینهای، با یک جراحی دیگر میتوان مسیر طبیعی روده را مجدداً برقرار کرد (بستن کلستومی). اما در مواردی که آسیب روده دائمی باشد، استوما به صورت همیشگی باقی میماند.
کیسه کلستومی چیست؟
کیسه کلستومی وسیلهای پزشکی است که روی استوما (دهانه ایجاد شده روی شکم) قرار میگیرد و وظیفه آن جمعآوری و نگهداری مواد دفعی خارجشده از روده بزرگ است. از آنجا که در بیماران دارای کلستومی، مدفوع به جای مقعد از طریق استوما خارج میشود، استفاده از این کیسهها برای حفظ بهداشت، جلوگیری از نشت و کنترل بو کاملاً ضروری است.
کیسههای کلستومی بهگونهای طراحی شدهاند که با استفاده از چسبهای مخصوص به پوست اطراف استوما متصل میشوند. این چسبها معمولاً در مدت کوتاهی (حدود ۳۰ ثانیه فشار ملایم) بهخوبی روی پوست فیکس میشوند. از ویژگیهای مهم این کیسهها میتوان به جلوگیری از انتشار بو، مقاومت مناسب در برابر ضربه و طراحی متناسب با فرم بدن اشاره کرد.
بهطور کلی، کیسههای کلستومی بر اساس شرایط بیمار و نوع جراحی به دو گروه کلی تقسیم میشوند:
- کیسه کلستومی موقت: در مواردی استفاده میشود که کلستومی حالت موقت دارد و قرار است پس از مدتی مسیر طبیعی روده بازگردانده شود.
- کیسه کلستومی دائمی: زمانی کاربرد دارد که بخش بزرگی از روده بزرگ برداشته شده و امکان اتصال مجدد روده وجود نداشته باشد.
انواع کیسه کلستومی
کیسههای کلستومی بر اساس طراحی، نحوه اتصال، قابلیت تخلیه، امکان برش و حتی ظاهر ظاهری دستهبندی میشوند. انتخاب صحیح کیسه تأثیر مستقیمی بر راحتی بیمار، کاهش نشت و جلوگیری از تحریک پوستی دارد.
در ادامه با مهمترین انواع کیسه کلستومی آشنا میشویم:
۱. کیسه کلستومی یکتکه
در این مدل، کیسه و صفحه چسبنده بهصورت یکپارچه طراحی شدهاند. این نوع برای افرادی که از نظر ظاهری حساس هستند و تمایل دارند کیسه زیر لباس دیده نشود، گزینه مناسبی است. کیسههای یکتکه سبک، ظریف و کمتر قابل مشاهده هستند.
این کیسهها معمولاً یکبارمصرفاند و پس از پر شدن باید تعویض شوند. تعویض مکرر ممکن است در برخی افراد باعث تحریک یا حساسیت پوستی شود و از نظر اقتصادی نیز هزینه بیشتری داشته باشد.
۲. کیسه کلستومی دوتکه
در این نوع، صفحه چسبنده (Base Plate) جدا از کیسه است و کیسه روی آن نصب میشود. مزیت اصلی این مدل، کاهش دفعات جدا کردن چسب از پوست است که احتمال آسیب پوستی را کمتر میکند.
این کیسهها در اندازههای مختلف تولید میشوند. مدلهای بزرگتر معمولاً برای شب یا زمانی که فرد در منزل است مناسباند و مدلهای کوچکتر برای فعالیتهای روزمره کاربرد دارند.
۳. کیسه کلستومی قابل شستوشو (قابل تخلیه)
این کیسهها امکان تخلیه و استفاده مجدد دارند و از نظر اقتصادی مقرونبهصرفهتر هستند. در دو مدل یکتکه و دوتکه عرضه میشوند و برای دفع مواد مایع یا نیمهجامد گزینه مناسبی هستند.
البته برخی کاربران احساس میکنند این نوع کیسهها راحتی کمتری نسبت به مدلهای یکبارمصرف دارند.
۴. کیسه کلستومی قابل برش
از آنجا که اندازه استوما در هر فرد متفاوت است، کیسههای قابل برش این امکان را فراهم میکنند که سوراخ چسب دقیقاً متناسب با اندازه استوما تنظیم شود. این ویژگی نقش مهمی در کاهش نشت مواد دفعی دارد.
در مقابل، کیسههای از پیش برشخورده اگر با اندازه استوما تطابق کامل نداشته باشند، میتوانند باعث نشتی و تحریک پوست شوند.
۵. کیسه کلستومی تهبسته
این نوع کیسهها برای چند روز (معمولاً ۲ تا ۳ روز) قابل استفادهاند و پس از آن باید تعویض شوند. برای افرادی با مشغله زیاد مانند ورزشکاران یا افرادی که فعالیت بیرون از منزل دارند مناسب است.
کیسههای تهبسته معمولاً یکبارمصرف بوده و بیشتر برای مدفوع جامد کاربرد دارند.
۶. کیسه کلستومی شفاف و مات
از نظر ظاهری، کیسهها در دو نوع شفاف و مات تولید میشوند:
- کیسه شفاف: امکان مشاهده میزان پر شدن کیسه را فراهم میکند و معمولاً در دوران پس از جراحی برای بررسی وضعیت خروجی کاربرد دارد.
- کیسه مات: محتویات داخل کیسه را کاملاً پنهان میکند و از نظر روانی برای بسیاری از بیماران گزینه محبوبتری است.
مراقبتهای بعد از عمل کلستومی
مراقبت صحیح پس از جراحی کلستومی نقش بسیار مهمی در بهبود سریعتر بیمار، پیشگیری از عوارض و کاهش احتمال نشت کیسه کلستومی دارد. آگاهی بیمار و همراهان از روند مراقبتها، تغذیه مناسب و نحوه صحیح تعویض یا شستوشوی کیسه، کیفیت زندگی پس از عمل را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
مدت بستری و شروع تغذیه
معمولاً بیمار بین ۳ تا ۷ روز در بیمارستان بستری میماند. در مواردی که جراحی به صورت اورژانسی انجام شده باشد، این مدت ممکن است طولانیتر شود.
در روز جراحی معمولاً بیمار اجازه مصرف غذا ندارد و ممکن است برای کاهش تشنگی از تراشههای یخ استفاده کند.
از روز اول پس از عمل، مصرف مایعات شفاف آغاز میشود و بهتدریج رژیم غذایی گسترش مییابد تا طی ۱ تا ۲ روز بیمار بتواند رژیم معمول خود را از سر بگیرد.
قوام مدفوع جمعآوریشده در کیسه به عوامل مختلفی مانند:
- نوع کلستومی
- محل استوما
- رژیم غذایی بیمار
بستگی دارد.
کنترل بوی مدفوع در کیسه کلستومی
بوی مدفوع در کیسه ممکن است به دلیل فعالیت باکتریایی روده یا وجود چربیهای هضمنشده (استئاتوره) تشدید شود. برای کاهش بوی نامطبوع، توصیه میشود بیمار مصرف برخی مواد غذایی را محدود کند، از جمله:
- حبوبات
- پیاز و سیر
- کلم
- ماهی
- غذاهای پرادویه
- برخی مکملهای ویتامینی و معدنی
- مواد غذایی حاوی ترکیبات سولفوردار
همچنین رعایت یک رژیم کمچرب و دریافت مقدار کافی فیبر و مایعات برای پیشگیری از یبوست اهمیت زیادی دارد؛ زیرا یبوست میتواند فشار روی کیسه را افزایش داده و خطر نشت را بیشتر کند.
اقدامات و مراقبتهای پرستاری در کولستومی
یکی از مهمترین بخشهای مراقبت، تعویض صحیح کیسه کلستومی و شستوشوی استوما است. انجام درست این مراحل از تحریک پوستی، عفونت و نشتی جلوگیری میکند.
مراحل کلی تعویض و شستوشو:
- کیسه قبلی را بهآرامی جدا کرده و پوست اطراف استوما را با آب ولرم تمیز کنید.
- بهترین زمان شستوشو معمولاً بعد از وعده غذایی و در یک زمان مشخص روزانه است.
- هنگام شستوشو بهتر است بیمار روی توالت یا صندلی روبهروی آن بنشیند.
- مخزن شستوشو (حدود ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلیلیتر) باید حدود ۴۵ تا ۵۰ سانتیمتر بالاتر از استوما قرار گیرد.
- قبل از ورود محلول، اجازه دهید مقداری از آن جریان پیدا کند تا حبابهای هوا خارج شوند؛ ورود هوا به روده میتواند باعث دردهای کرامپی شود.
- کاتتر را با ژل لوبریکانت چرب کرده و بهآرامی وارد استوما کنید (بیش از ۸ سانتیمتر وارد نشود).
- محلول باید طی ۵ تا ۱۰ دقیقه بهآرامی وارد شود. در صورت ایجاد درد یا کرامپ، جریان را متوقف کرده و اجازه استراحت دهید.
- برای تخلیه اولیه معمولاً حدود ۳۰۰ میلیلیتر آب کافی است، اما در دفعات بعدی ممکن است این مقدار افزایش یابد.
- پس از اتمام ورود آب، حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه برای تخلیه صبر کنید.
- پوست اطراف استوما را کاملاً خشک نمایید. رطوبت باقیمانده یکی از عوامل اصلی جدا شدن چسب و نشت کیسه است.
- کیسه جدید را بهآرامی روی پوست قرار داده و حدود ۳۰ ثانیه با فشار ملایم نگه دارید تا کاملاً فیکس شود.
نکته مهم: کیسه زمانی باید تخلیه یا تعویض شود که حدود ۶۵ تا ۷۵ درصد پر شده باشد. پر شدن بیش از حد کیسه فشار ایجاد کرده و احتمال نشتی را افزایش میدهد.
نکات مهم برای جلوگیری از عوارض
- پوست اطراف استوما باید همیشه تمیز و خشک باشد.
- از کشیدن یا وارد کردن فشار به استوما خودداری شود.
- در صورت مشاهده قرمزی شدید، زخم یا نشتی مکرر، باید با پزشک یا پرستار استومی مشورت شود.
- اکثر کیسههای جدید دارای فیلتر کنترل بو هستند و عایق مناسبی در برابر نشت میباشند.
برای خرید یک کیسه کلستومی مناسب به چه نکاتی باید توجه کرد؟
انتخاب کیسه کلستومی مناسب فقط یک خرید ساده نیست؛ بلکه تصمیمی است که مستقیماً بر راحتی بیمار، سلامت پوست اطراف استوما و حتی جلوگیری از نشت کیسه کلستومی تأثیر میگذارد. بنابراین پیش از انتخاب، باید چند فاکتور مهم را در نظر گرفت.
۱. نوع استوما و نوع جراحی
اولین و مهمترین معیار، نوع استومی انجامشده است. هر نوع جراحی، کیسه مخصوص به خود را میطلبد:
- کلستومی: معمولاً کیسههای تهبسته برای مدفوع جامد مناسبتر هستند.
- ایلئوستومی: به دلیل خروج مواد دفعی مایعتر، کیسههای تهباز (قابل تخلیه) گزینه بهتری محسوب میشوند.
- یوروستومی: از کیسههای شیردار استفاده میشود تا تخلیه ادرار راحتتر انجام شود.
انتخاب نادرست نوع کیسه میتواند باعث نشتی، بوی نامطبوع یا تحریک پوستی شود.
۲. راحتی و سازگاری با پوست
پوست اطراف استوما بسیار حساس است؛ بنابراین کیفیت چسب و جنس صفحه محافظ اهمیت زیادی دارد. یک کیسه مناسب باید:
- بدون ایجاد سوزش یا خارش روی پوست قرار گیرد
- بهخوبی بچسبد اما هنگام جدا شدن به پوست آسیب نزند
- انعطافپذیر باشد و با حرکات بدن هماهنگ شود
برای اطمینان از سازگاری پوستی، میتوان قبل از استفاده دائمی، چسب برخی برندها را روی قسمت دیگری از پوست تست کرد تا واکنش احتمالی مشخص شود.
۳. یکتکه یا دوتکه بودن کیسه
اگر ظاهر و دیده نشدن کیسه زیر لباس برای بیمار اهمیت زیادی دارد، مدلهای یکتکه معمولاً ظریفتر و کمنمایانتر هستند. البته این مدلها معمولاً هزینه بیشتری دارند و باید کامل تعویض شوند.
در مقابل، کیسههای دوتکه امکان تعویض جداگانه کیسه بدون جدا کردن مکرر چسب از پوست را فراهم میکنند و برای پوستهای حساس گزینه مناسبتری هستند.
۴. وضعیت اقتصادی
هزینه کیسههای کلستومی در بلندمدت اهمیت زیادی دارد، زیرا این وسیله بهصورت مداوم استفاده میشود. برخی مدلها مانند کیسههای یکتکه یا برندهای خاص قیمت بالاتری دارند اما از نظر ظاهری و راحتی مزایای بیشتری ارائه میدهند.
انتخاب هوشمندانه یعنی ایجاد تعادل بین:
- کیفیت
- راحتی
- کاهش احتمال نشتی
- و توان مالی بیمار
۵. سبک زندگی بیمار
افرادی که فعالیت بدنی زیاد دارند، ورزش میکنند یا ساعات طولانی خارج از منزل هستند، باید کیسهای انتخاب کنند که:
- چسبندگی قوی داشته باشد
- در برابر تعریق مقاوم باشد
- ظرفیت مناسبی برای مدتزمان طولانیتر داشته باشد
انتخاب درست کیسه کلستومی نهتنها آسایش فرد را افزایش میدهد، بلکه یکی از مهمترین عوامل در پیشگیری از نشت کیسه کلوستومی نیز محسوب میشود.
اگر آماده باشی، در بخش بعدی وارد مهمترین قسمت مقاله یعنی بررسی کامل و تخصصی علت نشت کیسه کلوستومی میشویم.
نحوه تعویض کیسه کلستومی چگونه است؟
تعویض صحیح کیسه کلستومی نقش مهمی در جلوگیری از نشت، تحریک پوستی و بوی نامطبوع دارد. اگر این کار بهدرستی و در زمان مناسب انجام شود، بیمار میتواند با اطمینان و آرامش بیشتری فعالیتهای روزمره خود را ادامه دهد.
به طور کلی، بهترین زمان برای تخلیه یا تعویض کیسه زمانی است که حدود نصف تا دو سوم حجم آن پر شده باشد. همچنین کیسه معمولاً هر ۴ تا ۷ روز باید تعویض شود؛ مگر اینکه نشت، خارش یا سوزش زیر چسب ایجاد شود که در این صورت باید زودتر اقدام کرد.
مراحل تعویض کیسه کلستومی
۱. آمادهسازی اولیه
- به توالت بروید و روی صندلی یا خود توالت بنشینید.
- دستها را با آب و صابون بشویید و کاملاً خشک کنید.
- در صورت امکان از دستکش یکبارمصرف استفاده کنید.
۲. جدا کردن کیسه قبلی
- با یک دست پوست اطراف استوما را نگه دارید.
- با دست دیگر، چسب کیسه را بهآرامی و از بالا به پایین جدا کنید.
- از کشیدن ناگهانی خودداری کنید تا پوست آسیب نبیند.
- کیسه را از نظر وجود نشتی بررسی کنید (این کار به شناسایی علت احتمالی نشت کمک میکند).
۳. تمیز کردن استوما
- پوست اطراف استوما را با آب گرم یا گاز استریل مرطوب تمیز کنید.
- در صورت استفاده از صابون، حتماً آن را کاملاً آبکشی نمایید؛ باقیماندن صابون باعث کاهش چسبندگی میشود.
- از صابونهای معطر و کرمهای چرب استفاده نکنید.
- پوست باید کاملاً خشک شود؛ رطوبت یکی از دلایل اصلی جدا شدن چسب و نشت کیسه است.
در این مرحله به موارد زیر دقت کنید:
- رنگ استوما (باید صورتی یا قرمز روشن باشد)
- وجود تورم یا زخم
- وضعیت پوست اطراف
- نوع و میزان ترشحات
۴. اندازهگیری و آمادهسازی کیسه جدید
کیسه باید دقیقاً متناسب با اندازه استوما باشد:
- اگر از کیسه از پیش برشخورده استفاده میکنید، مطمئن شوید اندازه آن کاملاً با استوما تطابق دارد.
- اگر از کیسه قابل برش استفاده میکنید، ابتدا قطر استوما را اندازه بگیرید.
- سوراخ صفحه محافظ را حدود ۳ تا ۴ میلیمتر بزرگتر از اندازه استوما برش دهید تا فشار مستقیم ایجاد نشود، اما فاصله اضافی هم باقی نماند.
در صورت تمایل میتوانید از:
- خمیر محافظ استوما
- رینگ یا حلقه آببندی
- اسپری یا دستمال محافظ پوست
برای افزایش چسبندگی و جلوگیری از نشتی استفاده کنید.
۵. نصب کیسه جدید
- پوشش چسب را جدا کنید.
- سوراخ کیسه را بهآرامی روی استوما قرار دهید.
- از مرکز به سمت بیرون، چسب را روی پوست فشار دهید تا هوا خارج شود و چروک ایجاد نشود.
- حدود ۳۰ ثانیه تا یک دقیقه با دست روی چسب فشار ملایم وارد کنید تا گرمای دست باعث فعال شدن بهتر چسب شود.
اگر از کیسه قابل تخلیه استفاده میکنید، انتهای آن را با گیره (کلامپ) ببندید.
نکات مهم برای پیشگیری از نشت
- کیسه را بیش از ۶۵ تا ۷۵ درصد پر نکنید.
- زمان تعویض را به ساعاتی موکول کنید که روده فعالیت کمتری دارد (معمولاً بین وعدههای غذایی).
- از باقی ماندن چروک یا حباب هوا زیر چسب جلوگیری کنید.
در صورت مشاهده خارش، سوزش یا نشت مکرر، نوع کیسه یا سایز آن را بررسی کنید.
برای خرید انواع کیسههای کلوستومی، اینجا کلیک کنید.
